12 praktycznych zasad cyberbezpieczeństwa
Twórz hasła z minimum 12-16 znakami, używając dużych i małych liter, cyfr oraz symboli (np. K@z!0r2025$). Unikaj prostych słów, dat urodzin czy imion. Używaj menedżera haseł (np. Bitwarden) do przechowywania unikalnych haseł dla każdej strony.
Ogranicz udostępnianie swojego adresu email. Używaj tymczasowych emaili (np. temp-mail.org) na niezaufanych stronach. Nie podawaj emaila w komentarzach czy forach, aby uniknąć spamu i ataków phishingowych.
Włącz 2FA na kontach (email, bank, media społecznościowe) za pomocą aplikacji jak Google Authenticator lub Authy. Unikaj 2FA przez SMS, jeśli to możliwe, i rozważ klucze sprzętowe (np. YubiKey) dla większego bezpieczeństwa.
Nie klikaj linków w emailach czy wiadomościach od nieznanych nadawców. Sprawdzaj URL, hoverując myszką lub używając VirusTotal. Unikaj skróconych linków (np. bit.ly) z niezaufanych źródeł, aby nie pobrać malware.
Ignoruj wiadomości od osób oferujących "darmowe nagrody" lub żądających danych. Nie wdawaj się w kłótnie na forach czy czatach – hakerzy mogą wykorzystać Twoje dane do ataków (np. doxing). Zgłaszaj podejrzane wiadomości.
Hakerzy mogą obiecywać pieniądze, odzyskiwanie konta czy nagrody – to oszustwa. Nigdy nie wysyłaj pieniędzy ani danych. Korzystaj tylko z oficjalnych kanałów wsparcia (np. support Google, banku) do rozwiązywania problemów.
Regularnie aktualizuj system (Windows, Android, iOS), przeglądarki (Chrome, Firefox) i aplikacje. Włącz automatyczne aktualizacje, aby łatać dziury bezpieczeństwa i chronić się przed exploitami.
Korzystaj z VPN (np. NordVPN) w publicznych Wi-Fi, aby szyfrować ruch. Zainstaluj antyvirus (np. Avast, Windows Defender) do skanowania plików i linków. Używaj rozszerzeń jak uBlock Origin, aby blokować złośliwe reklamy.
Regularnie zapisuj ważne dane na zewnętrznym dysku lub w chmurze (np. Google Drive z 2FA). Kopie zapasowe chronią przed utratą danych w wyniku ransomware lub awarii sprzętu.
Ogranicz udostępnianie danych osobowych na Facebooku, Instagramie, Twitterze. Ustaw prywatność na maksymalną, nie akceptuj zaproszeń od nieznajomych. Wyłącz geotagowanie zdjęć i regularnie przeglądaj uprawnienia aplikacji.
Używaj tylko zaufanych sklepów z certyfikatem SSL (https://). Korzystaj z wirtualnych kart płatniczych lub Apple Pay/Google Pay zamiast podawania danych karty. Nigdy nie zapisuj danych płatności w przeglądarce.
Śledź aktualne zagrożenia cybernetyczne, czytaj blogi security (np. ZaufanaTrzeciaStrona.pl). Ucz się rozpoznawać phishing i socjotechniki. Edukuj rodzinę i znajomych o podstawach bezpieczeństwa.